Jak zacząć grać w gry fabularne RPG? Od zera do pierwszej sesji

Rozdział 01Jak właściwie wygląda gra w RPG?

W większości klasycznych gier fabularnych jedna osoba prowadzi grę jako Mistrz Gry, po angielsku Game Master, w skrócie GM. W zależności od systemu może mieć inną nazwę. W Dungeons & Dragons jest to Dungeon Master, czyli DM, a w Zewie Cthulhu prowadzący nazywany jest Strażnikiem.

Mistrz Gry opisuje świat, miejsca i osoby spotykane przez bohaterów. Pozostali uczestnicy prowadzą swoje postacie i decydują, co robią. Schemat jest prosty:

1. 1Mistrz Gry opisuje sytuację.
2. 2Gracze mówią, co robią ich postacie.
3. 3Jeśli wynik działania jest niepewny, zasady mogą wymagać rzutu kością.
4. 4Mistrz Gry opisuje konsekwencje.
5. 5Gracze podejmują kolejne decyzje.

Oficjalne materiały D&D opisują grę jako wspólne tworzenie przygody, w której działania rozgrywają się przede wszystkim w wyobraźni uczestników. Pathfinder podobnie podkreśla, że dalszy bieg historii zależy od decyzji graczy i wyników rzutów.

Przykład przy stole

Nie wybieracie odpowiedzi z przygotowanej listy. Opisujecie własny pomysł, a Mistrz Gry i zasady określają, co wydarzy się dalej. To właśnie ta swoboda odróżnia RPG od większości gier planszowych i komputerowych.

Rozdział 02Czego potrzebujesz, żeby zacząć grać w RPG?

Lista jest krótsza, niż sugeruje widok półki pełnej podręczników. Do pierwszej gry przyda się:

• wybrany system albo jego skrócone zasady;
• osoba prowadząca;
• kilku graczy;
• karty postaci, najlepiej gotowe;
• kości wymagane przez dany system albo aplikacja do wykonywania rzutów;
• wspólnie ustalony termin i miejsce gry.

Jeśli gracie online, zamiast fizycznego stołu potrzebujecie komunikatora głosowego. Możecie też korzystać z wirtualnego stołu, czyli VTT (virtual tabletop). Roll20 udostępnia na przykład narzędzia do kart postaci, rzutów oraz plansz i ma osobną sekcję instrukcji dla osób zaczynających przygodę z RPG.

Nie trzeba natomiast od razu kupować wszystkich podstawowych podręczników. D&D udostępnia oficjalne darmowe zasady, Paizo oferuje materiały wprowadzające do Pathfindera oraz Beginner Box, a Chaosium przygotowało darmowe Quick-Start Rules do Zewu Cthulhu. Są one projektowane właśnie po to, żeby dało się zacząć bez poznawania całej gry od deski do deski.

Rozdział 03Krok 1. Wybierz klimat, a dopiero potem system RPG

Jednym z typowych błędów jest zaczynanie od pytania: „Jaki system jest najlepszy?”. Lepiej zapytać: w jaką historię chcielibyśmy zagrać?

Jeżeli grupa marzy o smokach, magii, lochach i bohaterach przeżywających wielkie przygody, naturalnym kierunkiem będą gry fantasy. Jeśli bardziej interesuje Was dochodzenie, tajemnice i horror, warto spojrzeć w stronę Zewu Cthulhu. Istnieją również RPG o science fiction, postapokalipsie, cyberpunku, superbohaterach, historii alternatywnej czy zwyczajnym życiu ludzi mierzących się z niezwyczajnymi problemami.

Na pierwszą grę szukaj przede wszystkim systemu, dla którego łatwo znaleźć:

Dobrym przykładem takiego podejścia jest Pathfinder Beginner Box. Zawiera zasady dla graczy, przygodę wprowadzającą, gotowe postacie, karty pomocy oraz kości. Z kolei Quick-Start Rules do Zewu Cthulhu zostały przygotowane jako samodzielne wprowadzenie do gry.

Nie oznacza to, że musisz kupić zestaw startowy. Ważniejsza jest sama zasada:

Na pierwszą sesję wybierz najmniejszy zestaw materiałów, który pozwala zacząć grać.

Rozdział 04Krok 2. Zdecyduj, kto poprowadzi pierwszą sesję

Jeżeli znacie kogoś, kto już prowadzi RPG i chce wprowadzić nowych graczy, sprawa jest prosta. Jeżeli wszyscy zaczynacie od zera, jedna osoba musi zwykle zrobić pierwszy krok i zostać Mistrzem Gry. Nie trzeba wcześniej rozegrać dziesiątek sesji jako gracz.

Na pierwszy raz dobrze sprawdza się gotowa krótka przygoda. Dzięki niej prowadzący nie musi jednocześnie uczyć się zasad, wymyślać świata, projektować przeciwników i zastanawiać się, dokąd właściwie zmierza fabuła.

Dobrym wyborem są również gotowe postacie. Paizo w swoim Beginner Boxie udostępnia je obok pustych kart, a oficjalne materiały D&D także wskazują zestawy startowe jako prostą drogę do rozpoczęcia gry.

Jeśli to Ty poprowadzisz, zajrzyj też do poradnika Pierwsza sesja jako Mistrz Gry. Jest w nim szablon jednej kartki notatek i przykład całej przygotowanej sesji.

Rozdział 05Krok 3. Na początek wybierz one-shota zamiast wielkiej kampanii

One-shot to przygoda przygotowana z myślą o pojedynczej sesji albo bardzo krótkim cyklu spotkań. Dla początkującej grupy ma jedną ogromną zaletę: zobowiązanie jest niewielkie.

Nie musicie jeszcze wiedzieć, czy chcecie spotykać się co tydzień przez kolejny rok. Gracie raz, sprawdzacie, co Wam odpowiada, a potem podejmujecie decyzję. Po sesji może się okazać, że:

• chcecie kontynuować historię
• wolicie ten sam system, ale inną przygodę
• mechanika pasuje, ale chcecie inny klimat
• chcecie wypróbować całkiem inną grę

Każdy z tych wyników jest w porządku.

Pierwsza sesja nie musi być początkiem kampanii. Może być po prostu próbą RPG.

Rozdział 06Krok 4. Nie twórz pierwszej postaci w samotności

Tworzenie bohatera jest dla wielu osób jedną z najprzyjemniejszych części RPG. Na początku łatwo jednak wpaść w pułapkę: znaleźć w internecie ogromny kreator postaci i spędzić trzy wieczory na zastanawianiu się nad wyborem zdolności, których znaczenia jeszcze nie znasz.

Masz dwa prostsze wyjścia. Pierwsze to gotowa postać. Bierzesz kartę przygotowaną do przygody, poznajesz kilka najważniejszych umiejętności i zaczynasz grać. Drugie to stworzenie postaci razem z prowadzącym i resztą drużyny. Na początek wystarczą odpowiedzi na kilka pytań:

1. 1Kim jest moja postać?
2. 2W czym jest dobra?
3. 3Czego chce?
4. 4Dlaczego podróżuje z pozostałymi bohaterami?
5. 5Jaka jedna cecha sprawi, że przyjemnie będzie mi ją odgrywać?

Nie potrzebujesz pięciostronicowej historii dzieciństwa. Jeśli grasz wojowniczką, która uciekła z rodzinnej wioski, żeby zostać łowczynią potworów, masz już materiał wystarczający do rozpoczęcia pierwszej przygody. Reszta może pojawić się później.

Rozdział 07Krok 5. Nie ucz się całego podręcznika przed pierwszą sesją

Nowy gracz powinien przede wszystkim wiedzieć:

• kim jest jego bohater;
• co mniej więcej potrafi;
• gdzie na karcie znajdują się najważniejsze informacje;
• jak wykonuje się podstawowy test;
• czego drużyna próbuje dokonać.

Reszty można uczyć się podczas gry. Dotyczy to szczególnie rozbudowanych systemów. Próba zapamiętania wszystkich zasad przed pierwszym spotkaniem często oznacza wiele pracy nad rzeczami, które podczas tej sesji w ogóle się nie pojawią.

Prowadzący powinien znać trochę więcej, ale również nie musi pamiętać każdej tabeli. Jeśli podczas gry pojawi się nietypowa sytuacja, można sprawdzić odpowiedni fragment zasad. Można też podjąć tymczasową decyzję i wrócić do przepisu po sesji, zamiast przerywać scenę na kilkanaście minut.

Rozdział 08Krok 6. Ustalcie, w co właściwie chcecie grać

Przed rozpoczęciem dłuższej kampanii dobrze zrobić sesję zero. Nie jest to zwykła sesja fabularna. To spotkanie poświęcone ustaleniu założeń gry: klimatu, bohaterów, harmonogramu, zasad stołu i tematów, które uczestnicy chcą albo których nie chcą widzieć w historii.

Oficjalne materiały D&D proponują podczas sesji zero omówienie między innymi długości i terminów spotkań, zmian zasad, oczekiwań wobec postaci oraz granic dotyczących treści.

To szczególnie ważne w horrorze albo innych grach dotykających ciężkich tematów. Materiał Consent in Gaming wydany przez Monte Cook Games zwraca uwagę, że komfort dotyczący przemocy, grozy, relacji romantycznych czy innych intensywnych treści może być bardzo różny dla poszczególnych osób.

Przed pierwszą prostą przygodą nie musicie urządzać osobnego trzygodzinnego spotkania. Kilkanaście minut rozmowy może wystarczyć. Ustalcie chociaż:

To już usuwa wiele potencjalnych nieporozumień.

Rozdział 09Krok 7. Nie przejmuj się „odgrywaniem”

RPG nie wymaga aktorstwa. Nie musisz zmieniać głosu, improwizować monologów ani mówić przez całą sesję w pierwszej osobie. Obie te wypowiedzi są odgrywaniem postaci:

Oficjalny poradnik D&D dotyczący odgrywania postaci wprost sugeruje, by pozwalać uczestnikom grać w sposób, w którym czują się komfortowo, także przez opisywanie działań postaci w trzeciej osobie.

Z czasem możesz eksperymentować. Na pierwszym spotkaniu wystarczy podejmować decyzje jako swój bohater.

Rozdział 10Krok 8. Znajdź drużynę

Jeśli masz znajomych zainteresowanych RPG, najprostszy komunikat brzmi mniej więcej tak:

To zwykle brzmi mniej zobowiązująco niż propozycja rozpoczęcia kampanii na następne dwa lata.

Jeśli wśród znajomych brakuje chętnych, otwartych sesji możesz szukać:

• w polskich społecznościach RPG
• na serwerach Discord
• w grupach o konkretnych systemach
• w klubach fantastyki
• w sklepach z grami
• na konwentach

W przypadku gry online odpada też problem odległości. Narzędzia VTT takie jak Roll20 mają nawet własne mechanizmy i poradniki związane z wyszukiwaniem grup.

Kiedy drużyna już się zbierze, pojawia się drugi przeciwnik każdej kampanii: kalendarz. W RPGralni każdy członek ekipy zaznacza swoje wolne dni, a terminarz sesji pokazuje terminy pasujące całej drużynie. Możecie tam też planować kolejne sesje, a przed spotkaniem przychodzi przypomnienie. Ustalcie dzień pierwszej gry, zanim czat zamieni się w pięćdziesiąt wiadomości zaczynających się od „a ja mogę oprócz…”.

Rozdział 11Krok 9. Przygotuj pierwszą sesję możliwie prosto

Załóżmy, że cała grupa zaczyna od zera. Najprostszy plan może wyglądać tak:

Odpowiedzi są bardziej użyteczne niż zastanawianie się przed pierwszą sesją, jaki system będzie idealny na następne dziesięć lat. Całą drogę od pomysłu do pierwszej gry zebraliśmy w pięciu krokach:

Wersja tekstowa planu

1. Wybierzcie klimat

Fantasy, horror, sci-fi – w jaką historię chcecie zagrać?

2. Znajdźcie quickstart

Darmowe skrócone zasady albo zestaw startowy.

3. Weźcie gotowe postacie

Karty przygotowane do przygody, bez kreatora.

4. Zagrajcie krótką przygodę

One-shot na jedno spotkanie zamiast kampanii.

5. Zdecydujcie, co dalej

Kampania, inna przygoda albo inny system.

Dopiero wtedy ma sens kupowanie kolejnych podręczników i planowanie dłuższej kampanii.

Rozdział 12Co kupić przed pierwszą sesją RPG?

Być może nic.

Jeśli korzystacie z legalnie udostępnionych darmowych zasad, elektronicznych kart postaci i aplikacji do kości, pierwszą sesję da się przygotować bez dużych zakupów. D&D udostępnia darmowy zestaw zasad, a Chaosium bezpłatny Quick-Start do Zewu Cthulhu.

Jeżeli po kilku spotkaniach okaże się, że chcecie grać dalej, wtedy podręcznik, własne kości czy akcesoria przy stole mają więcej sensu. Kupujesz już rzeczy do gry, o której wiesz, że Ci się podoba.

Rozdział 13Najczęstsze obawy przed pierwszą sesją

„Nie znam zasad. Będę przeszkadzać innym”

Powiedz prowadzącemu przed sesją, że grasz pierwszy raz. Przy spotkaniu przeznaczonym dla początkujących powinno być oczywiste, że zasady będą tłumaczone podczas gry. Nie próbuj nadrabiać braku doświadczenia, czytając w pośpiechu cały podręcznik.

„Nie umiem wymyślać historii”

Nie musisz. Mistrz Gry przedstawia sytuację. Ty odpowiadasz na pytanie: co zrobiłaby teraz moja postać? Historia powstaje z takich decyzji.

„Nie potrafię wczuć się w postać”

Zacznij od podejmowania decyzji zamiast aktorstwa. „Moja postać nie ufa czarodziejowi, więc zostaje z tyłu” wystarczy. Głos krasnoluda możesz zachować na później. Albo nigdy go nie robić.

„A jeśli wybiorę zły system?”

Pierwszy system nie jest małżeństwem. Właśnie dlatego na początek dobrym pomysłem jest krótka przygoda. Jeśli po niej będziecie chcieli czegoś szybszego, straszniejszego, bardziej taktycznego albo mniej skomplikowanego, spróbujcie kolejnej gry.

Rozdział 14Twój pierwszy krok jest prostszy, niż wygląda

Nie zaczynaj od wybierania idealnego zestawu kości ani porównywania piętnastu podręczników. Znajdź ludzi, z którymi chcesz spędzić wieczór. Wybierzcie klimat. Sięgnijcie po prostą przygodę wprowadzającą i umówcie konkretną datę.

Po jednej sesji będziesz wiedzieć o swoich oczekiwaniach wobec RPG więcej niż po kolejnych kilku godzinach oglądania poradników.