Jak zostać Mistrzem Gry? Poradnik dla początkującego MG

Rozdział 01Co właściwie robi Mistrz Gry?

Mistrz Gry, w skrócie MG, opisuje świat, odgrywa jego mieszkańców, przedstawia problemy i rozstrzyga, co dzieje się po działaniach postaci graczy.

Załóżmy, że bohaterowie trafiają przed zamkniętą bramę starego dworu. Mogą spróbować ją wyważyć. Mogą poszukać innego wejścia albo wypytać mieszkańców pobliskiej wioski, kto ma klucz. Mogą wejść na dach. Jeden z nich może z jakiegoś powodu zacząć rozmawiać z kamiennym gargulcem nad wejściem.

Twoją rolą nie jest odgadnięcie wcześniej wszystkich tych pomysłów. Masz zdecydować, jak świat na nie zareaguje. Najprostszy schemat prowadzenia wygląda tak:

1. 1

   Opis

   Opisujesz sytuację.

2. 2

   Pytanie

   Pytasz graczy, co robią.

3. 3

   Rozstrzygnięcie

   Ustalasz wynik ich działania, czasem z pomocą zasad i kości.

4. 4

   Nowa sytuacja

   Opisujesz, co się zmieniło.

5. I od nowa

   Znów oddajesz decyzję graczom.

Ten mechanizm działa przez większą część sesji.

Rozdział 02Czy trzeba być wcześniej dobrym graczem?

Nie.

Doświadczenie po drugiej stronie stołu pomaga, bo znasz już rytm sesji i podstawy zasad. Nie jest jednak warunkiem. Możesz zostać MG po kilku rozegranych sesjach, a nawet zacząć przygodę z RPG od prowadzenia.

Dużo ważniejsze jest wybranie gry, której zasady poznasz na tyle, żeby zacząć. Jeśli jeszcze się wahasz, zajrzyj do poradnika jaki system RPG na początek. Nie musisz znać całego podręcznika. Przed pierwszą sesją wystarczy, że wiesz:

• jak wykonuje się podstawowy test,
• jak działa konflikt albo walka, jeśli mają się pojawić w przygodzie,
• jak działają obrażenia, konsekwencje albo inne podstawowe stawki w danym systemie,
• gdzie szybko znaleźć pozostałe reguły.

Jeśli system ma kartę pomocy albo skrót zasad dla MG, trzymaj go obok notatek.

Rozdział 03Zacznij od krótkiej przygody, nie od kampanii

Jedna z najprostszych dróg do przeciążenia wygląda niewinnie: „Skoro już prowadzę, stworzę własny świat”. Kilka godzin później ustalasz dynastie sześciu królestw, kalendarz księżycowy i eksport jęczmienia z północnych prowincji. Nadal nie wiadomo, co bohaterowie zrobią na pierwszej sesji.

Na początek potrzebujesz dużo mniej. Wystarczy sytuacja na jeden wieczór: ktoś czegoś chce, coś stoi mu na drodze, a postacie zostają wciągnięte w problem. Na przykład:

Masz już osobę, która potrzebuje pomocy, miejsce do odwiedzenia, przeciwników i pytanie, na które trzeba znaleźć odpowiedź. Nie musisz wiedzieć, jak historia się skończy. To ustalicie podczas gry.

Rozdział 04Jak przygotować pierwszą sesję jako MG

Zamiast pisać scenariusz jak opowiadanie, przygotuj materiały, które pomogą Ci odpowiadać na decyzje graczy. Więcej o samym przygotowaniu znajdziesz w poradniku pierwsza sesja jako Mistrz Gry.

1Ustal punkt startowy

Pierwsze minuty są łatwiejsze, jeśli bohaterowie od razu mają czym się zająć.

Gracze od razu mają sytuację, wobec której muszą się określić. Nie każda sesja musi się zaczynać wybuchem. Wystarczy decyzja.

2Przygotuj kilka ważnych postaci niezależnych

Nie potrzebujesz życiorysów wszystkich mieszkańców miasta. Dla najważniejszych NPC-ów zapisz imię, czego chcą, czego się boją albo czego chcą uniknąć i jedną cechę, która pomoże Ci ich odegrać.

Trzy linijki dadzą Ci przy stole więcej niż pół strony o dzieciństwie Miry. A jeśli zabraknie Ci imion, weź je z generatora imion.

3Przygotuj miejsca, a nie kolejność scen

Załóżmy, że w przygodzie są cztery miejsca:

• Dom zielarki
• Stary młyn
• Obóz bandytów
• Ukryta piwnica pod młynem

Nie ustalaj, że gracze najpierw pójdą do domu, potem znajdą ślady, porozmawiają z bandytą i dopiero wtedy trafią do piwnicy. Może od razu ruszą do młyna. Może złapią jednego z bandytów. Albo odkryją wejście do piwnicy przez studnię, którą wymyśliłeś trzy sekundy wcześniej. Jeśli znasz miejsca, postacie i ich zamiary, łatwiej zareagujesz na zmianę kierunku.

4Przygotuj informacje, które gracze mogą odkryć

Zapisz najważniejsze fakty przygody, ale nie przywiązuj ich do jednego sposobu odkrycia:

Jeśli gracze nie przeszukają właściwego pokoju, informacja nie musi zniknąć z gry. Mogą ją znaleźć gdzie indziej, usłyszeć od NPC-a albo wywnioskować z kolejnych wydarzeń.

Rozdział 05Ile powinien improwizować początkujący MG?

Improwizacja w RPG nie polega na wymyślaniu genialnych historii bez przygotowania. Najczęściej to odpowiedź na proste pytanie: co ma sens w tej sytuacji?

Nie masz tego w notatkach. Możesz powiedzieć „nie”. Możesz też uznać, że młyn stoi poza wsią, ktoś musiał mieć dostęp do wody, więc studnia pasuje. Właśnie zaimprowizowałeś kawałek świata. Tak samo powstają drobni NPC-e, szczegóły pomieszczeń i skutki nieoczekiwanych działań.

Pomaga kilka zapasowych elementów przygotowanych przed sesją:

• 5–10 imion,
• kilka nazw miejsc,
• paru prostych NPC-ów,
• jedno dodatkowe zagrożenie,
• kilka przedmiotów albo wskazówek, które pasują w różne miejsca.

Wtedy improwizacja to częściej składanie gotowych klocków niż tworzenie wszystkiego od zera. Gotowe klocki znajdziesz też w tabelach losowych: zawartość skrzyń, przedmioty przy postaciach i zdarzenia w drodze.

Rozdział 06Gdy gracz zrobi coś, czego nie przewidziałeś

Prawie na pewno to zrobi. I zwykle to dobry znak.

Załóżmy, że przygotowałeś spotkanie z dowódcą bandytów i spodziewałeś się negocjacji albo walki. Gracze podpalają wóz przed obozem, żeby odciągnąć strażników, a sami zakradają się do środka. Nie próbuj na siłę wracać do przygotowanej sceny. Zadaj sobie pytanie: czy ten pomysł ma szansę zadziałać?

• Działa

  Nie ma realnego ryzyka porażki? Pozwól mu zadziałać.

• Test

  Wynik jest niepewny, a porażka byłaby ciekawa? Poproś o rzut.

• Nie da się

  Plan jest niemożliwy? Wyjaśnij dlaczego.

Warto też pytać: „Co dokładnie chcesz osiągnąć?”. Gracz, który mówi „rzucam na perswazję”, może chcieć przekonać strażnika, żeby wpuścił drużynę, wyciągnąć od niego informację albo po prostu zrobić dobre wrażenie. Kiedy znasz cel, łatwiej ustalić stawkę i wynik.

Rozdział 07Co zrobić, kiedy nie znasz zasady?

Nie zatrzymuj sceny na kwadrans wertowania podręcznika. Jeśli zasadę da się szybko znaleźć, sprawdź ją. Jeśli nie, podejmij tymczasową decyzję:

To zupełnie normalne narzędzie prowadzącego. Zapisz tylko pytanie, żeby naprawdę je później sprawdzić. Początkujący MG często zakłada, że przyznanie się do niewiedzy podważa jego autorytet. W praktyce spokojne „nie pamiętam tej zasady” działa dużo lepiej niż pięć minut udawania, że wiesz, co robisz.

Rozdział 08Porozmawiajcie przed pierwszą sesją

Nawet przed krótką przygodą dobrze ustalić kilka rzeczy. Nie musi to być osobne spotkanie. Przy jednostrzale wystarczy kilkanaście minut rozmowy. Ustalcie:

• w jaki system i jaką przygodę gracie,
• jaki klimat ma mieć gra,
• jak długo planujecie grać,
• czy postacie już się znają,
• czego gracze oczekują od sesji,
• jakich tematów nie chcecie w grze,
• co zrobić, jeśli ktoś podczas sesji poczuje się niekomfortowo.

Jeśli planujesz kampanię, rozmowa będzie dłuższa: częstotliwość spotkań, nieobecności, tworzenie postaci i to, ile swobody gracze mają w kształtowaniu świata. Jak ją poprowadzić krok po kroku, opisaliśmy w poradniku o sesji zero.

Rozdział 09Nie przygotowuj się sześć godzin do trzygodzinnej sesji

Przygotowania potrafią rosnąć bez końca, bo zawsze można dopisać jeszcze jednego NPC-a, mapę, zagadkę albo historię ruin. Ustal moment, w którym przestajesz. Na pierwszą krótką sesję wystarczy:

• Sytuacja początkowa
• 3–5 ważnych NPC-ów
• Kilka miejsc
• Najważniejsze informacje do odkrycia
• Statystyki przeciwników
• Krótka ściąga z zasad
• Kilka zapasowych imion

To jest materiał do grania. Historia królestwa sprzed 700 lat może poczekać, chyba że bohaterowie naprawdę mają z nią coś zrobić już na pierwszej sesji.

Rozdział 10Jak opisywać scenę?

Nie musisz mówić jak lektor audiobooka. Dobry opis przede wszystkim daje graczom informacje potrzebne do decyzji. Zamiast długo przedstawiać każde pomieszczenie, wybierz dwa albo trzy charakterystyczne szczegóły.

Od razu wiadomo kilka rzeczy: miejsce raczej nie jest opuszczone, coś stało się ze skrzyniami i ktoś niedawno korzystał z lampy. Jeśli gracze zaczną badać otoczenie, dodasz kolejne szczegóły. To wygodniejsze niż dwuminutowy monolog na wejście, którego połowa wyleci graczom z głowy przed pierwszą deklaracją.

Rozdział 11Jak odgrywać NPC-ów, jeśli nie umiesz robić głosów?

Nie rób głosów. Naprawdę.

Aktorstwo może być świetnym dodatkiem, ale nie jest obowiązkiem MG. Postacie odróżnisz po zachowaniu:

• jedna mówi krótko i konkretnie,
• druga ciągle zmienia temat,
• trzecia nikomu nie patrzy w oczy,
• czwarta traktuje bohaterów jak starych przyjaciół,
• piąta odpowiada pytaniem na pytanie.

Możesz też opowiadać, co postać mówi, zamiast odgrywać każdą rozmowę w pierwszej osobie:

Chwilę później ważniejszą rozmowę odegrasz normalnie. Oba sposoby są w porządku.

Rozdział 12Jak reagować na nieudane rzuty?

Najmniej ciekawa porażka brzmi: „Nie udało się. Nic się nie dzieje”. Czasem to wystarczy. Jeśli jednak test dotyczy ważnej sceny, porażka może zmienić sytuację. Postać próbuje otworzyć zamek. Nieudany rzut może znaczyć, że:

• drzwi się otwierają, ale narzędzia się psują,
• próba trwała tak długo, że nadchodzi straż,
• bohater zauważa, że zamek zablokowano celowo od środka,
• drzwi zostają zamknięte i trzeba znaleźć inną drogę.

Wybór zależy od systemu i sytuacji. Chodzi o to, żeby niepowodzenie czasem pchnęło grę w nowym kierunku, a nie ją zatrzymało.

Rozdział 13Pierwsza sesja nie musi być idealna

Prawdopodobnie zapomnisz o jakiejś zasadzie. Jeden NPC nagle zmieni imię. Gracze zainteresują się gospodą, której poświęciłeś jedno zdanie, a zignorują wieżę, do której rysowałeś mapę. To normalna część prowadzenia.

Po sesji, zamiast spisywać listę własnych błędów, odpowiedz sobie na trzy pytania:

1. 1Co podczas gry działało dobrze?
2. 2W którym momencie miałem największy problem?
3. 3Co przygotuję albo zrobię inaczej następnym razem?

Możesz też poprosić graczy o konkretną opinię. Pytanie „podobało się?” zwykle kończy się odpowiedzią „tak”. Lepiej zapytać:

1. 1Która scena była najciekawsza?
2. 2Był moment, kiedy nie wiedzieliście, co możecie zrobić?
3. 3Czego chcielibyście więcej na następnej sesji?

Rozdział 14Checklista przed pierwszą sesją jako MG

Jeśli możesz odhaczyć większość punktów, prawdopodobnie jesteś gotowy. Checklistę możesz też pobrać i trzymać obok notatek.

Wersja tekstowa checklisty

1. Zasady

Znam podstawowy mechanizm systemu. Mam potrzebne statystyki i zasady pod ręką.

2. Przygoda

Wiem, od jakiej sytuacji zaczyna się sesja. Mam przygotowanych kilka ważnych NPC-ów. Wiem, czego chcą najważniejsze postacie i przeciwnicy. Mam kilka miejsc, które mogą odwiedzić gracze. Wiem, jakie informacje można odkryć podczas przygody.

3. Drużyna

Gracze wiedzą, w jaki rodzaj sesji zagrają. Ustaliliśmy termin i orientacyjną długość spotkania. Akceptuję, że gracze zrobią coś, czego nie przewidziałem.

Ostatni punkt przyda Ci się najbardziej.

Rozdział 15Jak zrobić pierwszy krok i naprawdę zacząć

Nie czekaj, aż poczujesz się w stu procentach gotowy. Ten moment może długo nie nadejść. Wybierz system. Znajdź krótką przygodę albo przygotuj jeden prosty problem. Zaproś kilka osób i umówcie konkretny termin.

Pierwsza sesja nie zrobi z Ciebie od razu doświadczonego MG. Da Ci za to coś ważniejszego: pierwszą poprowadzoną sesję. A drugą prowadzi się już łatwiej.